Voorkom hoge kosten, herken waterschade op tijd

Waterschade in de woning van een binnenschip is niet per se een reden tot paniek. Vaak zijn er genoeg oplossingen te bedenken waardoor het euvel redelijk snel verholpen kan worden. En toch: regeren is vooruitzien. “Want”, stelt Ernst Geluk, scheepsexpert van TVM. “Als de schade echt doorzet, kunnen de kosten flink oplopen. Alleen al een vloer vervangen kan 30.000 tot 50.000 euro kosten. En als een hele betimmering is aangetast, praat je zelfs over bedragen van een ton of meer. Want als hout eenmaal rot is, valt het hoe dan ook niet meer te herstellen. Dan kun je dat hout drogen wat je wil, maar blijft het rot.” In zo’n geval is vervangen de enige optie, benadrukt Geluk. En dat betekent vaak ook dat een schip uit de vaart moet. Soms wekenlang, afhankelijk van hoe groot de schade is. Op stellige toon: “Dat soort situaties wil je te allen tijde voorkomen.”

Voorkomen is beter dan genezen.

Met dat adagium in het achterhoofd schuift Geluk aan voor een gesprek. Passend is het bij wie hij is. In zijn rol is hij betrokken bij de maritieme branche, met name bij de schippers en de andere medewerkers op de schepen. Vandaar zijn drang om hen, indien mogelijk, te behoeden voor schades. Een schade kan immers elke schipper overkomen, weet hij na ruim twintig jaar werkjaren als expert. Óók waterschade.

“Waterschade aan een schip is een veel voorkomend en terugkerend pro­bleem”, zegt Geluk. “Het doet zich meestal voor in de woning, en dan specifiek in de betimmering ervan. Een schip beweegt namelijk voortdurend en de betimmering is van hout. Dan ontstaat er altijd werking en daarmee soms dus ook water­schade.

En, heel eerlijk: lang niet al die waterschades zijn te voorkomen. Zeker wanneer zo’n schade achter de betimmering verscholen zit, valt die niet op. Toch zijn er wel degelijk hand­vatten, waaraan je je als schipper kunt vasthouden.”

Types waterschade

Welke types waterschade komen het vaakst voor in woningen op binnen­vaartschepen? Moeiteloos somt Geluk een aantal voorbeelden op. Lekkages van buitenaf, waarbij water direct van buiten naar bin­nen stroomt. Condensatie. Vaak met schimmel, houtrot en vocht­plekken tot gevolg. Een overstroming van toilet of douchebak. Mogelijk veroorzaakt doordat de vuilwaterpomp die niet aanslaat. Geluk vervolgt zijn opsomming met leiding- en installatieschade. Die is, in lijn met ‘normale’ woningen aan de wal, vaak lastig te detecteren. Tot slot benoemt hij lekkages als gevolg van verouderde kitnaden. Kleine lek­ken groeien hierbij vaak langzaam uit tot grote lekken.

“Veel van die schades zijn sluipend”, geeft Geluk aan. “Een lekkage van een afvoer kan er jarenlang zitten zonder dat je er echt hinder van ondervindt. Zo’n lekkage heb je gerust drie, vier, vijf jaar en soms nog langer. En dan opeens zak je door de vloer heen, een­voudigweg omdat die al jaren zo voch­tig is als wat. Dat zijn echt de verra­derlijke gevallen. Vaak zie je de schade niet, omdat die achter de betimmering zit. Maar wanneer de mankementen zich dan opeens openbaren, zit je als schipper in de penarie, zeker als dro­gengeen oplossing blijkt. Kijk, als bij­voorbeeld alleen de vloer vervangen moet worden, dan ben je qua reparatie misschien binnen een week klaar. Moet daarnaast ook de badkamer of een nog groter deel van de woning worden vervangen, praat je al snel over twee tot drie weken dat het schip niet gebruikt kan worden. En als de schade nóg omvangrijker is, kan het zelfs nog langer duren. Dat is een forse financiële strop voor een schipper.”

Zichtbare signalen

Meest prangende vraag: hoe vallen waterschades te voorkomen? ”Door alert te zijn op zichtbare signalen”, countert Geluk resoluut. “Hou kitna­den, voegen en tegels in de smiezen. Daar begint de ellende vaak. Als die gescheurd zijn of schimmel vertonen, moet je onmiddellijk actie ondernemen. 

Die actie moet vroeg of laat trouwens sowieso ondernomen wor­den, aangezien kitnaden gemiddeld slechts zo’n tien jaar meegaan en in natte ruimtes vaak nog korter. Veel mensen maken de fout dat ze schim­mel wegpoetsen met een agressief schoonmaakmiddel. Dat is helaas niet de oplossing. De schimmel lijkt dan weg, maar tast intussen nog steeds de kitnaad aan. De kitnaad wordt vervol­gens poreus, verliest zijn hechting en gaat scheuren. Veel beter is om de kit­naden periodiek te vervangen, zeg na een jaar of vijf. Dat zijn echt punten die je kunt zien en waar je op kunt handelen.”

Geluk vervolgt: ”Waterschade aan technische installaties voorkomen is lastiger. Leidingen en afvoeren zitten, als gezegd, immers vaak achter de betimmering. Daar kun je met goed fatsoen niet bij. Wat je wél kunt doen, is met enige regelmaat de systemen aan boord controleren. Loop die af en toe eens na en stel jezelf dan een paar vragen. Werkt het niveaualarm van je vuilwatertank nog, zodat die niet kan overstromen? Slaat de pomp automa­tisch aan? Zitten de terugslagkleppen niet vast? Kijk ook of de hydrofoor aanslaat, terwijl er geen tapwater­vraag is. Dit kan ook duiden op een lekkage in het leidingwerk. Ofwel: checken, checken, checken. Door je schip geregeld na te lopen, verklein je de kans op waterschade. En mocht je ooit tot nieuwbouw of renovatie van je schip overgaan, denk dan alvast voor­zichtig vooruit. Laat stalen leidingen tot boven de betimmering plaatsen, zodat ze minder gevoelig zijn voor scheuren. Of beperk het aantal risico­punten aan boord. Hoe minder voegen en kitnaden in natte ruimtes, des te kleiner het risico op waterschade.”

Op je hoede

Impliciet onderstreept Geluk daar­mee zijn belangrijkste boodschap: wees als schipper te allen tijde op je hoede. Anders gezegd: laat je niet onnodig verrassen door een golf aan water. “Zie je vochtplekken, kringen of ruik je een muffe geur in je woning, onderneem ook dan meteen actie”, stelt de in Almkerk woonachtige scheepsexpert. “Negeer dat soort signalen niet. Want als je te laat bent, worden de kosten snel hoog. Vaak héél hoog.”

‘De kosten’. Geluk wijst niet voor niets op het prijskaartje, dat een even­tuele schade tot gevolg heeft. Vaak luidt de vraag bij dit soort schades immers: worden de kosten wel gedekt door de verzekeraar? “Veel waterschades ontstaan niet van vandaag op morgen, ze ontstaan in de loop der jaren”, duidt Geluk. “Er is dus niet altijd sprake van één incident, zoals we dat noemen. Ofwel: één specifieke gebeurtenis, die tot schade leidt. De vervolg­vraag is dan: valt de schade onder de dekkingsvoorwaarden? Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Mocht de schipeigenaar de kosten uit eigen zak moe­ten betalen, maakt dat zo’n situatie natuurlijk extra ingrijpend.”

Geluk duidt daarmee de essentie van zijn missie: schippers zoveel mogelijk behoeden voor grote financiële en emotionele sores. “Kijk”, zegt hij, kort voordat hij op bezoek gaat bij een van zijn trouwe klanten. “Helemaal uit­sluiten kun je waterschade niet. Al was het maar omdat een schip 24 uur per dag en zeven dagen per week op het water vertoeft. 

Je kunt er wél alles aan doen om de risico’s op schade zo klein mogelijk te maken. En dat is uit­eindelijk in het belang van iedere schipper.”