Voor Nederlandse transportbedrijven bieden historische vervoerspatronen steeds minder houvast. Zo is de productie van basischemicaliën, waaronder grondstoffen voor kunststoffen, in de EU de afgelopen jaren met circa 30% gedaald. Ook de productie van personenauto’s ligt ongeveer 24% lager. Hierdoor nemen bepaalde vervoersstromen vanuit de Nederlandse havens naar het Europese achterland af en moeten transporteurs vaker op zoek naar nieuwe ladingstromen en transportopdrachten elders in Europa.
Oorlogen, handelsbeperkingen, importheffingen en de internationale strijd om kritieke grondstoffen veranderen goederenstromen van en naar Nederland. Ook transportbedrijven die vooral nationaal actief zijn, kunnen hierdoor indirect worden geraakt. Verstoringen van internationale vaarroutes leiden bovendien tot langere transittijden, hogere logistieke kosten en grotere schommelingen in de vraag naar transportcapaciteit.
Chemie: goederenstromen verschuiven uit Noordwest-Europa
De veranderingen zijn het duidelijkst zichtbaar in de chemie. Door onder meer hoge energiekosten staat de concurrentiepositie van het chemiecluster in Noordwest-Europa onder druk. Traditioneel kwamen veel basisgrondstoffen via Rotterdam en Antwerpen binnen, waarna deze in omliggende chemieclusters werden verwerkt tot chemische halffabricaten die vervolgens verder over Europa werden verspreid.
Nu een groter deel van deze halffabricaten buiten Europa wordt geproduceerd, verandert dit patroon. In plaats van ruwe grondstoffen via Rotterdam en Antwerpen aan te voeren en in de omliggende chemieclusters te verwerken, kunnen halffabricaten rechtstreeks vanuit andere delen van de wereld worden geïmporteerd. Deze goederen kunnen bovendien via andere Europese havens binnenkomen, dichter bij hun afzetmarkt. Voor vervoerders die afhankelijk zijn van de traditionele chemische goederenstromen in Noordwest-Europa kan dit betekenen dat volumes verschuiven of afnemen.
Erik Slaaf Sector Banker Transport & Logistiek: “Jarenlang draaide logistiek vooral om efficiëntie. Nu geopolitiek productie en goederenstromen verplaatst, wordt wendbaarheid minstens zo belangrijk. De winnaars van morgen zijn de bedrijven die met die stromen weten mee te bewegen.”
Verschuivende goederenstromen vergroten pieken en dalen
De veranderingen zijn ook zichtbaar in de goederenstromen via Nederlandse havens. Importstromen veranderen van samenstelling en oorsprong, terwijl verstoringen op internationale vaarroutes zorgen voor langere transittijden en minder voorspelbare aankomsten. Dat vergroot de druk op terminals, distributiecentra en het achterlandtransport. Transportbedrijven moeten daardoor sneller kunnen inspelen op pieken en dalen.
Ronald Kuipers, commercieel directeur TVM: “Geopolitieke onrust raakt transportondernemers, groot en klein. Wie veranderingen snel ziet en durft te kiezen, pakt het voordeel. Onder onze leden zien we dat gericht samenwerken en kennis delen helpt om sneller en slimmer te beslissen. Dat onderstreept ook deze sectorstudie.”
Meebewegen wordt belangrijker
Voor transportbedrijven ligt er daarmee een duidelijke opgave. Goederenstromen verplaatsen zich naar andere landen, havens en corridors. Bedrijven die alternatieve routes ontwikkelen, hun klantenbasis verbreden en flexibel capaciteit kunnen inzetten, zijn beter in staat daarop in te spelen.
Jan Boeve, directeur TLN: “Sneller schakelen tussen klanten, routes en markten vraagt om ondernemerschap. Maar ook betrouwbare infrastructuur en goed functionerende internationale corridors zijn nodig om nieuwe kansen te kunnen benutten en Nederland aantrekkelijk te houden als logistiek knooppunt”.
Lees de sectorstudie
Verschuivende goederenstromen: de impact van geopolitiek op transportbedrijven